Kış Olimpiyatları dün İtalya'da Rus takımları olmadan ve "tarafsız" olarak yarışan Rus sporcuların çok sınırlı katılımıyla başladı. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgalinden sonra uyguladığı yasağı sürdürüyor ve federasyonları Rus sporcuların "bireysel tarafsız sporcu" olarak yarışmasına izin veren spor dallarındaki sporcuların ek testlerden geçirilmesini emretti. IOC ayrıca, Rus Olimpiyat Komitesi'ni, Kremlin tarafından yasadışı olarak ilhak edilen dört Ukrayna bölgesindeki Ukrayna spor örgütlerini şiddet kullanarak ele geçirmesi nedeniyle 2023 yılında askıya aldı.
Rus liderliği yasağı şiddetle kınadı. Rus Olimpiyat Komitesi, 2022 kararının "Olimpiyatçılığın temel ilkelerini ihlal ettiğini" söylerken, Rus Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova, Rusya'nın 2024 Paris Olimpiyatları'ndan dışlanmasını "neo-Nazizm"e benzetti. Batı medyasına en çok ulaşan Rus sporcular, Ulusal Buz Hokeyi Ligi'nde (NHL) oynayan buz hokeyi oyuncuları, dünyanın en büyük sahnesinde ulusal zafer için yarışma fırsatını kaybettikleri için üzüntülerini dile getirdiler.
Rus sporcuların çağrıları Batılı spor hayranlarına sempatik gelebilir. Ancak Putin rejimi, her Rus spor başarısını kendi iktidarını meşrulaştırmak için propaganda aracı olarak kullanıyor. Kremlin, spor başarısını uzun zamandır ulusal bir siyasi kaynak olarak görüyor; bu da istihbarat servislerini sistematik dopingi kolaylaştırmak, bunu ifşa edenlere saldırmak ve rakiplerinin itibarını zedelemek için kullanma geçmişini açıklıyor.
Rusya, Ukrayna'ya karşı yürüttüğü topyekün savaşı meşrulaştırmak için başarılı sporcuları defalarca kullandı. Mart 2022'de Kırım'ın ilhakının yıldönümünü kutlamak için düzenlenen savaş yanlısı bir mitingde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yeni saldırganlık kampanyasının maskotu olarak bir dizi sporcuyu sahneye çıkardı. Bazı sporcular, 2022 Olimpiyatları'nda kros kayağı dalında altın madalya kazanan Veronika Stepanova gibi, propaganda silahı rolünü benimsemeye daha da istekliydi. O yılın Nisan ayında Kremlin'de Olimpiyat şampiyonlarını onurlandıran bir törende Putin'in yanında duran Stepanova şunları söyledi: “Gözlerimin önünde Rusya yeniden güçlü, gururlu ve başarılı oldu. Dünyadaki herkes bunu sevmiyor… ama doğru yoldayız ve kesinlikle kazanacağız, tıpkı Olimpiyatlarda kazandığımız gibi. Ülkemizin bayrağını yüksekte dalgalandırdığınız için çok teşekkür ederim. Ve onu indirmeyeceğiz, söz veriyorum.”
Buz hokeyi, Rusya'nın sporcularını savaş çabalarını ve Putin rejimini desteklemek için nasıl kullandığına dair yakın tarihli bir başka örnek teşkil ediyor. Geçtiğimiz Nisan ayında, Washington Capitals'tan Alexander Ovechkin, NHL'nin tüm zamanların gol rekorunu kırdı. Maç sonrası yaptığı açıklamada, Moskova doğumlu buz hokeyi yıldızı, "Tüm taraftarlar, tüm dünya, Rusya—başardık arkadaşlar! Bu tarihtir." dedi. Zaferi, Putin de dahil olmak üzere Rus yetkililerden tebrikler aldı, ancak hükümet aygıtı içinden gelen iki tepki dikkat çekti.
Devlet Duma milletvekili Andrei Alshevsky şunları söyledi: “Yaptırımlara, ayrımcılığa, her şeye rağmen Ruslar kazanıyor. Kimse bizi durduramayacak.” Daha da çarpıcı övgüler, Rusya Spor Bakanı ve Rusya Olimpiyat Komitesi Başkanı Mihail Degtyarev'den geldi: “Dünya sporunun siyasi çatışma arenası haline geldiği bir dönemde, büyük Rus buz hokeyi oyuncusu, gerçek bir şampiyonun her engeli aşabileceğini bir kez daha kanıtladı. … Ovechkin pasaportunu asla saklamadı veya ondan utanmadı, Putin'in takımının bir üyesi olmaya devam ediyor ve aynı zamanda dünya buz hokeyinin önde gelen isimlerinden biri, milyonların favorisi ve NHL tarihinin en golcü oyuncusu.” Her iki yetkili de Rusya'nın Ukrayna işgalinin açık destekçileridir.
Oveçkin'in kendisi, ülkesinin Ukrayna'ya karşı saldırganlığı konusunda daha az açık sözlü oldu. Tam ölçekli işgalin başlangıcında, "artık savaş olmasın" şeklinde genel bir çağrıda bulundu. Ancak, Rusya'nın 2014'te Ukrayna'ya karşı hibrit saldırısının başlangıcında, "çocukları faşizmden kurtarın" mesajıyla bir fotoğraf çektirdi ve 2018'de Putin'in yeniden seçilmesi için kampanya yürüten "Putin Takımı" projesinin nominal kurucusuydu.
Bazı Rus sporcular ise şöhretlerinin siyasi amaçlarla kötüye kullanılmasına karşı seslerini yükselttiler. Nisan 2022'de dünya artistik buz pateni şampiyonu Elizaveta Tuktamysheva, dünya şampiyonu arkadaşı ve daha sonra Putin'in resmi siyasi temsilcisi olan Evgeni Plushenko tarafından düzenlenen bir buz pateni etkinliğine katılmayı kabul etti. Tula şehrinde düzenlenen etkinliğin, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığının açık bir kutlaması olduğu ortaya çıkınca öfkelendi. Tuktamysheva daha sonra Instagram'da şunları yazdı: "Sporun siyasetin dışında olduğuna gerçekten inanmak istiyordum, ancak bugün bunun böyle olmadığı ortaya çıktı... Sporcuların performanslarının manipülasyon ve ikna aracı haline gelmesini istemiyorum."
Avrupa çiftler buz pateni şampiyonu Alexandra Boykova da katılımının siyasi amaçlar için kendi isteği dışında kullanıldığını öne sürdü. Ancak ne Boykova ne de Tuktamysheva etkinliğin savaş yanlısı mesajını açıkça kınamadı. Sporcuları savaş yanlısı maskot olarak kullanmak Rusya'da yaygın bir uygulamadır, ancak Tula'daki etkinlik, Kremlin'in sporcularının başarılarını, rızalarına bakılmaksızın, Ukrayna'ya karşı bir savaşta silah olarak kullanacağını gösteriyor.
Kremlin'in sportif başarıları araçsallaştırması ve Ukrayna sporunu sahiplenmesi, Rus saldırganlığının Ukrayna sporuna verdiği muazzam zararın ve Ukraynalı sporcuların maruz kaldığı dehşetin üzerine geliyor. "Spor Melekleri" projesine göre, Rusya en az 516 Ukraynalı antrenör ve sporcuyu öldürdü; bu sayının kesin olmaktan çok uzak olduğu söyleniyor.
Degtyarev, Kasım 2025'teki Rus Spor Zirvesi'nde Rus sporculara uygulanan yasağın kısmen kaldırılması hakkında konuşurken, "Sporcularımızın zaferleri en önemli diplomasimizdir" demişti. Gerçekten de, aktivistlere göre, IOC tarafından tarafsız sporcu olarak yarışmasına izin verilen birçok Rus sporcu, devlet yapılarına ve propaganda aygıtlarına entegre olmaya devam ediyor. Dünya spor camiası, Degtyarev'in sözlerini kelimesi kelimesine almalı ve Rus sporcuların jeopolitik araçlar olarak kaldığını kabul etmelidir.
Rusya, yakın Olimpiyat tarihinde başka bir ülkeyi işgal eden veya sportif başarıyı siyasi kazanç için kullanan tek ülke değil. Hokey hayranları, NHL yıldızlarının Olimpiyat buzuna geri dönmesiyle bu yılki erkekler turnuvasının Rusya'nın katılımı olmadan zayıflayacağından da yakınabilirler. Ancak Rusya, Ukrayna sporunu ele geçirmek için ordusunu kullandı, Ukrayna halkını ve topraklarını işgal etti ve Kremlin, Ukrayna'ya karşı saldırganlığı meşrulaştırmak için sporcularının sportif başarılarını araçsallaştırıyor. Bunlar uluslararası sporun tahammül edemeyeceği suçlardır ve IOC'nin onları ağır bir şekilde cezalandırması doğrudur.
Olimpiyat Şartı'nın ikinci temel ilkesi, "Olimpiyatçılığın amacı, insan onurunun korunmasına adanmış barışçıl bir toplumu teşvik etme amacıyla, sporu insanlığın uyumlu gelişimine hizmet ettirmektir" şeklindedir. Sporcuların, (Rusya'nın durdurmaya niyeti olmadığı görülen) saldırgan bir savaşı teşvik etmek için siyasi bir araç olarak kullanılması, Ukrayna sporunun yok edilmesi ve silahlı yağmalanmasıyla birlikte, bu ilkenin kabul edilemez bir şekilde ihlal edilmesidir.
Bu, Rusya'nın Milano Oyunlarından dışlanmasının tek kabul edilebilir karar olduğu ve FIFA Başkanı Gianni Infantino'nun Rusya'nın uluslararası futbola geri dönmesi çağrısının tamamen uygunsuz olduğu anlamına gelir. Bunun yerine, Putin'in ülkeyi uluslararası spora geri getirme girişimleri -hem Olimpiyatlarda hem de dünya çapındaki spor federasyonlarında- reddedilmelidir; böylece Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşında barışçıl sporları bir silah olarak kullanması engellenmiş olur.
Bu metin Foreign Policy dergisinden alınmıştır.
Çeviri: NB
Bonus videosu:
