İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki bilim insanları, tarih öncesi insanların ateş yakmasına dair bilinen en eski kanıtı keşfettiler: Neandertaller tarafından yaklaşık 415.000 yıl önce inşa edilmiş gibi görünen bir ocak. Bu bulgu, soyumuzun evrimsel tarihindeki bu dönüm noktasının daha önce düşünüldüğünden çok daha erken bir dönemde gerçekleştiğini gösteriyor.
Reuters'ın haberine göre, Barnam köyü yakınlarındaki eski bir tuğla ocağında araştırmacılar, ısıtılmış bir kil parçası, ısıdan çatlamış birkaç çakmaktaşı balta ve iki parça pirit (çakmaktaşına sürtüldüğünde kıvılcım çıkararak tutuşturucu maddeyi harekete geçiren bir mineral) buldular ve bunların tekrar tekrar kullanılan bir kamp ateşi olduğunu tespit ettiler.
Ocak, bu insanların kamp kurdukları su kaynağının yakınında bulunuyordu.
"İnsanların ateş yakmak amacıyla bölgeye pirit getirdiğini düşünüyoruz. Bu da çok büyük sonuçlar doğuruyor çünkü ateş yakmaya dair en eski kanıtları geriye çekiyor," diyor Londra'daki Britanya Müzesi'nde Paleolitik koleksiyonların küratörü ve Nature dergisinde yayınlanan araştırmanın lideri arkeolog Nick Ashton.
Şimdiye kadar, ateş yakmaya dair bilinen en eski kanıt, yaklaşık 50.000 yıl öncesine, Fransa'nın kuzeyindeki bir bölgeden geliyordu ve bu da Neandertallere atfediliyordu.
Ateşin kontrollü kullanımı, insan evrimsel soy ağacı için bir dönüm noktasıydı; sadece yemek pişirmek ve yırtıcılardan korunmak için değil, aynı zamanda avcı-toplayıcıların daha soğuk bölgelerde hayatta kalmalarını sağlayan sıcaklık için de önemliydi.
"Örneğin Britanya gibi yerler," dedi Britanya Müzesi arkeoloğu ve çalışmanın ortak yazarı Rob Davies.
Atalarımız, yemek pişirme yoluyla etten patojenleri ve yenilebilir kök ve yumrulardan toksinleri uzaklaştırabiliyordu. Yemek pişirme, yiyecekleri daha yumuşak ve sindirimi daha kolay hale getirerek, aksi takdirde bağırsaklara yönlendirilecek olan vücuttaki enerjiyi serbest bırakıyor ve böylece beyin gelişimini "destekleyebiliyordu".
Reuters'ın haberine göre, araştırmacılara göre, daha geniş bir yelpazede yiyecek tüketebilme yeteneği, hayatta kalma oranını artırdı ve daha büyük insan gruplarını beslemeyi mümkün kıldı.
Ateş, sosyal evrime de katkıda bulunmuş olabilir. Geceleyin ateş kullanımı, bu insanların bir araya gelip sosyalleşmelerine, belki de hikayeler anlatmalarına ve dil ile inanç sistemleri geliştirmelerine olanak sağlamıştır.
"Kamp ateşi bir sosyal merkez haline geliyor," dedi Davis.
Davis, "Biz, çevremizdeki dünyayı şekillendirmek için ateşi gerçekten kullanan bir türüz," dedi ve yeni bulguların bunun Homo sapiens'in Neandertallerle ve belki de o dönemde yaşamış Denisovanlar gibi büyük beyinli diğer insan akrabalarıyla paylaştığı bir özellik olduğunu gösterdiğini ekledi.
Barnham'daki Paleolitik veya Eski Taş Çağı yerleşim yeri, Afrika'daki bilinen en eski Homo sapiens fosillerinden önceki bir döneme tarihlenmektedir.
Araştırmacılar, evrimsel olarak yakın akrabalarımız olan Neandertallerin ateşi başlattığına inanıyor; bu da popüler kültürde uzun zamandır hafife alınan bu arkaik insanların zekâsının ve yaratıcılığının bir başka kanıtı.
Paleoantropolog ve çalışmanın ortak yazarı Chris Stringer, Barnum bölgesinde insan fosili kalıntısına rastlanmadığını söyledi.
Ancak Stringer, 20. yüzyılın ortalarında, güneyde 160 milden daha az bir mesafede, Swanscombe kasabasında, yaklaşık 400.000 yıl öncesine ait ve Neandertal'e özgü insan kafatası parçalarının bulunduğuna dikkat çekti. Stringer, Swanscombe'daki kafatası parçalarının, İspanya'nın Burgos kenti yakınlarındaki Sima de los Uesos'tan ("Kemik Çukuru") elde edilen ve yaklaşık 430.000 yıl öncesine ait Neandertal fosilleriyle eşleştiğini söyledi.
"Dolayısıyla Barnam'daki 'ateş yakıcılar' büyük olasılıkla Swanscombe ve Sima halkı gibi erken Neandertallerdi," dedi Stringer.
Neandertaller yaklaşık 39.000 yıl önce, Homo sapiens'in Avrupa topraklarına yayılmasından kısa bir süre sonra yok oldular. Neandertallerin yok oluşundan önce Homo sapiens ve Neandertaller arasında gerçekleşen melezleşme sayesinde, mirasları Dünya üzerindeki çoğu insanın genomunda yaşamaya devam ediyor.
Bölgede daha önce yapılan arkeolojik çalışmalar, bilim insanlarına ocağın inşa edildiği dönemde yerin nasıl göründüğüne dair iyi bir fikir verdi; fillerden küçük memelilere ve kuşlara kadar zengin bir hayvan yelpazesi bulundu, ayrıca hayvan kemikleri üzerindeki kesik izleri şeklinde insan faaliyetine dair kanıtlar da ortaya çıktı.
Afrika'da, bir milyondan fazla yıl öncesine dayanan arkeolojik kanıtlar, insanların orman yangınları veya yıldırım çarpmaları gibi doğal olarak oluşan ateşleri kullandığını gösteriyor; ancak bu bölgelerde kasıtlı ateş yakılmasına dair hiçbir kanıt bulunmuyor.
Araştırmacılar, Barnum buluntularının kasıtlı bir yangının sonucu olduğunu göstermek için dört yıl boyunca testler yaptılar. Bu iddiayı destekleyecek çok sayıda kanıt olduğunu belirten araştırmacılar, aynı yerde tekrar tekrar ateş yakılmasıyla elde edilen ve 700 santigrat derecenin üzerinde sıcaklıkları gösteren jeokimyasal testlerin de bu kanıtlar arasında yer aldığını söyledi.
Bonus videosu:
